Woordenboek

A (32) | B (10) | C (10) | D (8) | E (8) | F (6) | G (4) | H (5) | I (2) | J (1) | K (3) | L (2) | M (13) | N (4) | O (6) | P (5) | R (1) | S (15) | T (6) | U (3) | V (6) | W (6) | X (3) | Y (1) | Z (4)

Macro-evolutie

Grootschalige evolutie: het ontstaan van nieuwe klassen. Voorbeeld: het ontstaan van tetrapoden, vogels of bloemdragende planten. Het ontstaan van nieuwe soorten wordt soms wel en soms niet tot macro-evolutie gerekend.

Mendel, Gregor

Gregor Mendel, 1822-1884. Grondlegger van de moderne genetica. Mendel was geschoold in wis- en natuurkunde, maar had een grote belangstelling voor plantkunde. Hij experimenteerde met erwten en andere planten in de tuin van zijn klooster. Hij verrichte kruisingen tussen erwtenvariëteiten met specifieke, goed zichtbare kenmerken zoals kleur en vorm van de zaden. Hij lette op de wiskundige verdeling van deze kenmerken bij opeenvolgende generaties. In 1866 publiceerde hij zijn ontdekkingen (‘de wetten van Mendel’) in een botanisch tijdschrift, maar deze publicatie trok weinig aandacht

Metamorfose

overgang van het larvale stadium naar het volwassen (imaginale) stadium. Meestal heeft de term betrekking op rupsen en vlinders.

Micro-evolutie

Kleinschalige evolutie: evolutionaire veranderingen binnen de soort. Het ontstaan van nieuwe soorten wordt soms wel en soms niet tot micro-evolutie gerekend. Voorbeeld: de veranderingen in de pigmentatie van de berkenspanner Biston betularia (een nachtvlinder).

Micro-organisme

Synoniem: microbe. Een organisme dat te klein is om met het blote oog te zien. Hieronder vallen alle eencellige organismen (bijvoorbeeld: bacteriën, protozoën, eencellige algen en schimmels). Opmerking: Virussen en prionen worden niet als micro-organismen beschouwd omdat ze niet zelfstandig leven.

Modelorganisme

Organismen dat veelvuldig gebruikt wordt voor biologisch onderzoek. Deze organismen worden gekozen omdat ze gemakkelijk te fokken of te kweken zijn, goed bekend zijn en omdat verkregen onderzoeksresultaten goed vergelijkbaar zijn wanneer ze afkomstig zijn van hetzelfde modelorganisme. Voorbeelden: de bacterie Escherichia coli, de fruitvlieg Drosophila melanogaster, de rondworm Caenorhabditis elegans, de muis Mus musculus, de bruine rat Rattus norvegicus, de zebravis Danio rerio, de zandraket Arabidopsis thaliana.

Moleculaire antropologie

De moleculaire antropologie onderzoekt evolutionaire verwantschappen tussen oude en hedendaagse menselijke populaties en tussen mensapen en mensen door middel van vergelijkend onderzoek van DNA en/of van eiwitten. Erg actueel is het vergelijkend DNA-onderzoek waarbij DNA geïsoleerd uit fossielen van Neandertalers en andere oermenssoorten wordt gebruikt.

Monboddo

James Burnett, Lord Monboddo (1714-1799) is een prominente vertegenwoordiger van de Schotse verlichting, en kan worden gezien als een voorloper van Charles Darwin. Hij was een jurist met grote interesse in de linguïstiek (taalwetenschap). Hij schreef een baanbrekend werk op het gebied van de vergelijkende en historische taalwetenschap: Of the Origin and Progress of Language, dat in 6 delen verscheen tussen 1773 en 1792. In dit boek benaderde hij de linguïstiek vanuit een evolutionair perspectief: hij zag de ontwikkeling van het spraakvermogen van de mens als een aanpassing aan veranderingen in

Mosasaurus

De naam Mosasaurus verwijst naar een geslacht van uitgestorven mariene sauriërs uit het Krijt. De naam is afgeleid van de rivier de Maas (Latijn: Mosa) die te Maastricht (Nederland) langs de Pietersberg stroomt, waar de eerste vondst werd gedaan. De Maastrichtse Mosasaurus (Mosasaurus hoffmanni) is in 1764 in een mergelgrot aangetroffen en dateert uit het laatste deel van het Krijt, 71 tot 65,4 miljoen jaar geleden. Het fossiel baarde in zijn tijd veel opzien, omdat het een volkomen onbekende diersoort betrof, hetgeen moeilijk te rijmen viel met het bijbelse scheppingsverhaal. Het werd

Mutatie

Mutaties zijn veranderingen in het erfelijk materiaal (DNA of RNA) van een organisme of een virus.