Woordenboek

A (32) | B (10) | C (10) | D (8) | E (8) | F (6) | G (4) | H (5) | I (2) | J (1) | K (3) | L (2) | M (13) | N (4) | O (6) | P (5) | R (1) | S (15) | T (6) | U (3) | V (6) | W (6) | X (3) | Y (1) | Z (4)

Biodiversiteit

De verscheidenheid (diversiteit) aan levensvormen op Aarde. Het is een zeer breed begrip: biodiversiteit heeft betrekking op alle taxonomische niveaus (soort, geslacht, familie enz. én subsoort, variëteit, ras enz.) en ook op leefgemeenschappen en ecosystemen. Het betreft hier zowel hedendaagse levensvormen en ecosystemen als die uit het verleden.

Biogenetische grondwet

Synoniemen: biogenetische wet; recapitulatietheorie; embryologisch parallellisme. De biogenetische grondwet wordt meestal als volgt geformuleerd: ‘de ontogenie herhaalt (recapituleert) de fylogenie.’ Strikt genomen betreft het hier geen wet maar veeleer een theorie of een hypothese die berust op de waarneming dat de embryonale ontwikkeling van (individuele) dieren fasen doorloopt die in zekere mate de fylogenie van de soort weerspiegelen. Voorbeeld: de staart van embryo’s van vertebraten. De biogenetische grondwet werd als zodanig geformuleerd door de Duitse evolutiebioloog Ernst Haeckel

Biologie

Natuurwetenschappelijke studie van levende organismen door middel van observatie en experiment. De term biologie werd begin 19de eeuw geïntroduceerd door Lamarck en Treviranus. Voor die tijd werd de term natuurlijke historie gebruikt, en deze aanduiding wordt nog gebruikt om de zuiver beschrijvende, enkel op observatie (en dus niet op experimenteel onderzoek) berustende biologie aan te duiden. Tegenwoordig raken de termen biowetenschap of biowetenschappen en de Engelse uitdrukkingen life science en life sciences in zwang. Over de precieze afbakening (demarcatie) van de biologie ten opzichte

Biologisch soortbegrip

Organismen behoren tot een en dezelfde soort wanneer ze zich onderling seksueel voortplanten (en daarbij vruchtbare nakomelingen produceren). Opmerkingen: Dit biologisch soortbegrip is meer een vuistregel dan een absolute definitie: er zijn dieren die zich normaal nooit ontmoeten (bijvoorbeeld: tijger en leeuw) maar die door middel van kunstmatige inseminatie levensvatbare jongen kunnen produceren. Omdat dit in de vrije natuur nooit voortkomt, blijft men van aparte soorten spreken.  Dit soortbegrip is (om begrijpelijke redenen) van weinig nut in de paleontologie. Paleontologen

Biston betularia

Nederlandse benaming: berkenspanner of peper-en-zoutvlinder. Nachtvlinder met een vleugelspanwijdte van 3,5 tot 6.0 cm. Er zijn twee fenotypen, een lichtgekleurde met zwarte spikkels, en een donkergekleurde (zwarte). Deze nachtvlinder wordt vaak genoemd om natuurlijke selectie te illustreren. In een industriezone in Engeland werden er vóór de industrialisatie meer lichte dan donkere varianten van deze nachtvlinder aangetroffen. Tegen hun natuurlijke achtergrond (lichtgekleurde schors van berkenbomen) vielen de lichte varianten veel minder snel op dan de donkere, en liepen daarom minder risico

Bottleneck

Engelse term voor flessenhals. In de evolutiebiologie en de populatiegenetica heeft het de betekenis van een plotse, significante afname van de grootte van een bepaalde populatie. In de menselijke ontstaansgeschiedenis heeft, naar men aanneemt, een enorme vulkaanuitbarsting een bottleneck veroorzaakt in de menselijke populatie, circa 70.000 jaar geleden. Door de ecologische gevolgen van die vulkaanuitbarsting was de menselijke bevolking toen wereldwijd gereduceerd tot misschien niet meer dan 15.000 mensen. http://www.youtube.com/watch?v=bqpOTJAAwBU

Buffon

Georges-Louis Leclerc, graaf van Buffon (1707-1788). Franse natuuronderzoeker, bekend door zijn monumentaal werk Histoire naturelle, générale et particulière, dat 36 delen beslaat die van1746 tot 1788 zijn verschenen. Het laatste deel verscheen postuum. Buffons oorspronkelijke opzet was een encyclopedisch overzicht van de drie rijken van de natuur: mineralen, dieren en planten, maar aan de planten is hij niet meer toe gekomen. Buffon werd bijgestaan door verschillende andere geleerden, en vooral door de vergelijkende anatoom Louis Jean-Marie Daubenton. Buffons Histoire naturelle werd in

Buidelwolf

Thylacinus cynocephalus, ook Tasmaanse tijger genoemd, is een in uitgestorven diersoort; het laatste exemplaar stierf in een dierentuin in de jaren dertig van de twintigste eeuw. Zijn leefgebied was Australië en Nieuw-Guinea. Vroeger, voordat de mens daar kwam, was het een van de grotere vleesetende buideldieren in Australië. Engelse benaming: Thylacine. Meer informatie: http://www.youtube.com/watch?v=6vqCCI1ZF7o

Burgess Shale

Geologische formatie uit het Cambrium, in het westen van Canada. Deze formatie is rijk aan fossielen die van uitzonderlijke kwaliteit zijn omdat ook zachte lichaamsdelen zichtbaar zijn. Meer informatie: http://www.geokring.nl/fossielen/burgess_shale/burgess_shale.html http://paleobiology.si.edu/burgess/burgessSpecimens.html http://www.youtube.com/watch?v=LbhGWDjOkP0