UGent

Rendieren hebben geen interne (circadiaanse) klok

Auteur: Weiqun Lu et al.

Iedereen die een langere reis achter de rug heeft, kent vermoedelijk het fenomeen jet lag - een mismatch tussen je interne klok en de omgeving. Zelfs de verandering van zomertijd naar wintertijd of omgekeerd stuurt bij veel mensen de interne klok danig in de war. De interne klok (ook wel circadiaans ritme genoemd) is een inwendige representatie van de cyclus van 24 uur waarin de Aarde één omwenteling maakt. Het wordt veroorzaakt door een klein gebied in de hersenen, de suprachiasmatische nucleus, die een duidelijke genetische basis heeft. De genen die verantwoordelijk zijn voor circadiaanse ritmes zijn gelijkaardig in de meeste zoogdieren die hiervoor onderzocht zijn, waaronder mensen en ratten, en zelfs in soorten die ver aan ons verwant zijn, zoals fruitvliegen.

rendier

Een nieuwe studie door Weiqun Lu en collega's in Current Biology toont echter aan dat rendieren (Rangifer tarandus) geen interne klok hebben. De dieren baseren zich wel op licht en donker, maar hebben geen eigen, intern mechanisme om 24-uur cycli te volgen. Minstens twee van hun klokgenen vertonen zeer weinig activiteit, of zijn misschien zelfs helemaal inactief.
De auteurs speculeren dat dit verlies aan circadiaanse ritmes een adaptieve respons is aan het leven rond de Noordpool, waar lange periodes zijn van continu licht in de zomer en gelijkaardige periodes van duisternis in de winter. Het zou voor soorten die zich in een dergelijke omgeving bevinden weinig voordelig zijn om interne cycli van 24 uur te genereren.