UGent

Vroege aanwijzingen voor menselijk symbolisch denken uit Zuid-Afrika

Auteur: Pierre-Jean Texier et al.

Menselijk gedrag verschilt in een aantal belangrijke opzichten van dat van onze nauwste verwanten, de mensapen. Uniek menselijk is onder meer symbolisch denken (zoals we dat zien in taal, kunst, wiskunde). In archeologische contexten kan men aan de hand van materiële cultuur zien tot hoever dit symbolisch gedrag teruggaat. Tot enkele tientallen jaren geleden waren de oudste vormen van symbolische materiële cultuur beperkt tot Europa. Zo vinden we in het Europa van de laatste ijstijd grotschilderingen van Chauvet, Frankrijk (ca. 35 000 jaar geleden), en sculpturen uit zuidelijk Duitsland van ca. 37 000 jaar geleden.
De anatomisch moderne vorm van onze soort, Homo sapiens is evenwel ontstaan in Afrika. Uit genetisch en fossiel onderzoek blijkt dat onze soort is ontstaan ca. 195 000 jaar geleden in Oost-Afrika. Men zou daarom kunnen verwachten dat de vroegste vormen van symbolische materiële cultuur in Afrika zijn te vinden. Uitgebreid archeologisch onderzoek in Zuid-Afrika, meer specifiek in de sites van Blombos en Howieson Poort, heeft inderdaad een schat aan symbolisch geladen artefacten opgeleverd.

eierschaal_fragmenten

In een recent artikel in PNAS berichten Pierre-Jean Texier en collega's een dergelijke vondst. Zij beschrijven een 270-tal fragmenten van schalen van struisvogeleieren die versierd zijn met regelmatige, geometrische motieven, waaronder stippen, ruiten en evenwijdige lijnen. De archeologen vermoeden dat de versierde struisvogeleieren werden gebruikt om water mee te dragen. Vandaag de dag worden ze zo nog steeds gebruikt door jagers-verzamelaars.