UGent

Zomercursus 'Evolutietheorie verworvenheden en uitdagingen'

Augustus 2009

19/8/2009: Zomercursus 'Evolutietheorie verworvenheden en uitdagingen'

Wat?
Graag vestigen wij uw aandacht op de driedaagse zomercursus ‘Evolutietheorie: verworvenheden en uitdagingen’, georganiseerd door de promotoren van het project Wetenschapscommunicatie & Evolutietheorie (Universiteit Gent), in samenwerking met de Katholieke Universiteit Leuven en het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen(KBIN).
 
Voor wie?
Deze zomercursus is bedoeld voor leerkrachten uit het secundair onderwijs (wetenschappen, levensbeschouwelijke vakken, maatschappijleer...).
 
Plaats en tijd
We verwachten u op woensdag 19 en donderdag 20 augustus in het Museum voor Natuurwetenschappen (KBIN), Vautierstraat 29 te 1000 Brussel en op vrijdag 21 aug. aan de KU Leuven.
 
Inschrijven
Inschrijven gebeurt on-line via de site http://www.kuleuven.be/vsc/ of telefonisch via 016/329409 en het storten van 30 euro op rekeningnummer 734-0066603-70 van het Vliebergh Senciecentrum, Charles Deberiotstraat 36 bus 5208 te 3000 Leuven. Het aantal inschrijvingen is beperkt tot 150.
Gelieve bij de betaling duidelijk de gestructureerde mededeling 400/0002/39004 te vermelden.
 
 

  • Leen Wyndaele vsc@avl.kuleuven.be, Tel. : 016/32 94 09, Fax: 016/32 94 01,
  • Educatieve Dienst Museum voor Natuurwetenschappen Tel.: 02/627 42 52
  • Universiteit Gent Tel.: 09/264 39 84

 

Lunch
De lunch moet u zelf voorzien. Er is een vrije picknickruimte in het museum, je kan een broodje of een lichte maaltijd verkrijgen in het Dino Café in het museum of je kan één van de talrijke restaurantjes aan het Jourdanplein (op 200m van het museum) opzoeken. Ook op vrijdag 21 aug. in Leuven moet je zelf instaan voor je lunch.
 

Film
Er wordt geen syllabus voorzien, maar de lezingen worden gefilmd en achteraf ter beschikking gesteld via de webstek http://www.evolutietheorie.be
 

Programma
Woensdag 19 augustus: impact op ethiek, geneeskunde, psychologie, neurologie en antropologie
Museum voor Natuurwetenschappen Vautierstraat 21 1000 Brussel

  • 10.00: Inleiding door Johan Braeckman, Universiteit Gent
  • 10u15: Darwins dilemma. De impact van de evolutietheorie op ethiek, Katinka Quintelier, Universiteit Gent
  • 11u15: Het belang van evolutionaire inzichten en technieken in de medische wereld, Thierry Backeljau, KBIN Brussel & Universiteit Antwerpen
  • 12u15: Inleiding op vrij bezoek aan de Galerij van de Evolutie, Hugo Vandendries, Museum voor Natuurwetenschappen (KBIN) Brussel
  • 12u30 – 14.00: Lunchpauze (met mogelijkheid tot bezoek Galerij van de Evolutie)
  • 14.00: Gay science: over evolutiepsychologie en homoseksualiteit, Pieter Adriaens, Katholieke Universiteit Leuven
  • 15.00: Evolutie, empathie en het menselijke brein, Farah Focquaert, Universiteit Gent
  • 16.00: Uitwisseling en reciprociteit in de etnologie: Hobbes, Mauss en Darwin, Raymond Corbey, Universiteit van Tilburg & Universiteit van Leiden

Einde voorzien omstreeks 17u
 
Donderdag 20 augustus: Evolutietheorie toegepast op de cultuur Museum voor Natuurwetenschappen Brussel

  • 10.00u: Inleiding door Johan Braeckman, Universiteit Gent
  • 10u15: Culturele evolutie als darwinistisch proces of hoe methoden uit de biologie kunnen aangewend worden binnen de cultuurwetenschappen, Tom Wenseleers, Katholieke Universiteit Leuven
  • 11u15: Culturele evolutie en identiteit, Tom Truyts, Katholieke Universiteit Leuven
  • 12u30 – 14.00: Lunchpauze (met mogelijkheid tot bezoek Galerij van de Evolutie)
  • 14.00: Homo communalis? Een evolutionair perspectief op de mens als sociaal dier, Thomas Pollet, Rijksuniversiteit Groningen
  • 15.00: Hoe universeel is het universele darwinisme? Andreas De Block, Katholieke Universiteit Leuven
  • 16.00: Theatermonoloog 'Darwin in de klas' door het gezelschap de Goesting, tekst: Stefan Boonen, regie: Marc De Marée, acteur: Manu Gemoets

Einde voorzien omstreeks 17u
 
Vrijdag 21 augustus: Het concept ‘evolutie’ in het biologie onderwijs
Zoölogisch instituut KU Leuven Naamsestraat 59 3000 Leuven

  • 10.00u:Inleiding door Marion Crauwels, Katholieke Universiteit Leuven
  • 10u20: Darwin's "afstamming met modificatie" op het spoor Peter Roels, Katholieke Universiteit Leuven
  • 11u15: Van "tree of life" naar "web of life" Peter Roels, Katholieke Universiteit Leuven
  • 12u05 – 13.30: Lunchpauze
  • 13.30: Werkwinkels 1, 2 en 3
  • 14u30: Werkwinkels 1, 2 en 3
  • 15u30: Werkwinkels 1, 2 en 3
  • Werkwinkel 1: Met Darwin op stap in het museum voor dierkunde Leerlingen ‘her’ontdekken op interactieve wijze het fenomeen van evolutie.
  • Werkwinkel 2: Evolutie en de ontwikkeling van het formele denken: ‘Actieve werkvormen voor in de klas over tijdsbesef en natuurlijke selectie’ Evolutie en het uit abstractie treden van het tijdsbesef hieromtrent. Het begrip natuurlijke selectie als spel. Ignace Nerinckx, Katholieke Universiteit Leuven
  • Werkwinkel 3: Misconcepties rond evolutieleer In deze werkwinkel gaan we op een interactieve manier op zoek naar misconcepties bij leerlingen i.v.m. Darwin, darwinisme, interpretatie van stambomen, natuurlijke selectie. We proberen tips en oplossingen te vinden om deze misconcepties te voorkomen of op te lossen. Carla Schramme, Katholieke Universiteit Leuven

Einde voorzien rond 17u00
 
Abstracts
 

  • Darwins dilemma. De impact van de evolutietheorie op ethiek, Katinka Quintelier: Wat is het belang van Darwins evolutietheorie voor de ethiek? Sinds de publicatie van On the Origin of Species passen filosofen en wetenschappers bevindingen uit de evolutietheorie toe op de ethiek. Sommigen menen, ten eerste, dat we wat goed is kunnen afleiden uit wie we zijn of waar we vandaan komen. Dit wordt echter sterk bekritiseerd: natuurwetenschappelijke bevindingen of theorieÎn zeggen enkel hoe de wereld is, niet hoe zij zou moeten zijn. Toch kan de evolutietheorie, op andere manieren, erg belangrijk zijn voor ethische discussies. Zij maakt ten tweede een wetenschappelijke verklaring mogelijk voor het bestaan van moraliteit. Tenslotte helpt een juist mensbeeld om realistische morele theorieën te ontwikkelen. In deze lezing gaan we in op deze drie verbanden tussen evolutietheorie en ethiek.
  • Evolutie, empathie en het menselijke brein, Farah Focquaert: Empathie stelt ons in staat om op een gepaste manier te reageren op de situatie en gevoelswereld van anderen. Het concept ‘emotionele besmetting’ vormt één van de evolutionaire bouwstenen van deze eigenschap. Emotionele besmetting verwijst naar de automatische overname van de emoties/gevoelens van anderen. Empathie daarentegen veronderstelt perspectiefneming waarbij men zich ‘in de plaats stelt van de ander’ en onderscheid maakt tussen de eigen gevoelens en die van de ander. Studies wijzen op verschillen alsook gelijkenissen in de empathie gerelateerde vaardigheden van mensen en niet-menselijke primaten. Menselijke empathie veronderstelt ondermeer theory of mind vaardigheden. Dit houdt in dat men in staat is om de gedachten en emoties van anderen te begrijpen en voorspellen. Verschillende filosofische en cognitief neurologische theorieën met betrekking tot theory of mind en de werking van menselijke empathie worden uiteengezet en besproken.
  • Uitwisseling en reciprociteit in de etnologie: Hobbes, Mauss en Darwin, Raymond Corbey: Veel etnologen bestuderen samenlevingen, ritueel en allerlei en andere vormen van cultureel gedrag in termen van wederkerige uitwisseling - van giften, diensten, beleefdheden, goederen, huwelijkspartners, enz. Daarbij sluiten ze aan bij Marcel Mauss' beroemde essay over de gift van 1924. Maar de verworvenheden van de evolutiebiologie, die op haar beurt ook veel te melden heeft over allerlei vormen van uitwisseling, speelt nauwelijks een rol bij die etnologen. Deze laatste voelen grote weerstanden tegen de toepassing van inzichten in diergedrag op mensen. We zullen nagaan hoe dat komt en wat eraan te doen is.
  • Culturele evolutie en identiteit, Tom Truyts: Menselijke cultuur kent een ongeëvenaarde verscheidenheid aan gedrag en objecten. Veel van deze verscheidenheid blijkt belangrijk genoeg om grote investeringen en zelfs gewelddadige conflicten te motiveren, en valt terug te voeren op 'identiteit'. Identiteit kan begrepen worden binnen een aangepaste versie van Darwin's seksuele selectie theorie, aangepast voor culturele evolutie.
Meer informatie externe link